سيد جلال الدين آشتيانى
15
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
فلسفهء ايران را از صدر الدين شيرازى تا دورهء معاصر ضميمه دارد . در اين كتاب آقاى آشتيانى با ذكرى پر از لطف از بنده مرا شريك و سهيم ساختند ، از آنجا كه من خود سال قبل ( 1964 ) متن كتاب مشاعر را با ترجمهء فارسى و فرانسه چاپ كرده بودم . در آن ايام همهء دوستان ملا صدرا جهت بزرگ داشت چهارصدمين سال تولد فيلسوف بزرگ شيراز در آثار خود همكارى كردند . به اين نحو دوست و همكار من دكتر سيد حسين نصر ، براى اولين بار متن رسالهء سه اصل را چاپ كردند درحالىكه آقاى محمد تقى دانشپژوه رسالهء كسر اصنام الجاهلية ، را بطبع رسانيدند ، دو سال پيش از آن ( در سال 1380 هجرى قمرى ) ، آقاى آشتيانى كتابى تأليف كردند : درباره هستى از نظر فلاسفه و عرفا . اين چهار كتاب آقاى آشتيانى ، خود اثرى است عظيم ، لكن در مقابل آنچه ايشان در دست دارند و مشغول تهيه آن مىباشند ناچيز است . و اكنون كتاب فعلى كه انتشار مىيابد تحقيق وسيعى است دربارهء مقدمهاى كه داود قيصرى براى شرح خود بر فصوص الحكم اثر معروف ابن عربى نگاشته است . چنان كه معروف است مقدمهء قيصرى خود رسالهايست مستقل كه در آن تمام مباحث عرفان اسلامى مطرح شده است . هر چقدر اين مقدمه پرارزش باشد ، لكن به نظر كسى كه پيرو مكتب ملا صدرا باشد غير قابل ملامت نيست . و اينجا است كه بر مىخوريم به نقطهء حساسى كه از وراء آن شكاف بين تفكر شيعه و آنچه غير شيعى است ظهور مىكند . بايد فورا متذكر شد كه اين كتاب آقاى آشتيانى ، به نظر من از هم اكنون بهترين اثريست كه مىتوان به طالبان عرفان علمى اسلامى و مسائل آن كه مىخواهند در راه آموختن اين علم قدم گذارند ، به زبان فارسى پيشنهاد كرد . آقاى آشتيانى درحالىكه متن عربى قيصرى را از نزديك دنبال كرده و آن را به فارسى بر گردانده و با اتكاء به اطلاعات وسيعى دربارهء افكار استادان معروف اين علم شرح كردهاند ، به ترتيب مسائل وجود را از نظر عرفاء و اسماء و صفات الهى و اعيان ثابته و مراتب گوناگون عالم عينى و درونى را بيان كردهاند . ايشان